Dodaj do:

     

W kawiarni było prawie pusto, gdy Piotr zalicytował szlema bez atu. Zbliżaliśmy się właś­nie do momentu impasu, gdy do kawiarni weszła ona. Spojrzałem i nagle ukłuły mnie te dwa czarne węgiel­ki spod ciemnych brwi.

Nagle Piotr rzucił karty na stół i powiedział, że pój­dzie do tej dziewczynki, która mogła sobie liczyć wte­dy najwyżej lat szesnaście. Po chwili widzieliśmy wszyscy, jak Piotr grał z nią w warcaby. Podobała mi się, ale byłem za nieśmiały, żeby nawiązać z nią jakiś kontakt, chociażby tylko rozmowę. Zdecydowałem się wreszcie podejść do nich. Dziewczynka bardzo słabo grała w warcaby, pomogłem jej wygrać partię i obo­jętnie ruszyłem do domu.

Minęło pół roku, Piotr poszedł do wojska. Rzecz zrozumiała, że korespondowaliśmy ze sobą, łączyła nas serdeczna przyjaźń. I on właśnie zakochał się w Marii, owej dziewczynce z kawiarni.

Nadszedł czas, że i mnie powołano do służby woj­skowej. Gdy otrzymałem urlop, odwiedziłem Piotra. Był chory. Zapytałem go, jak się układa ta jego mi­łość. Zirytował się i odrzekł: „Próbowałem dać jej z siebie wszystko, a ona postąpiła ze mną jak z psem..." Tu rzucił kilka soczystych epitetów.

„Może ja do niej napiszę?" — zapytałem. Piotr zgo­dził się.

Napisałem bardzo oryginalny list, akcentując, że interesuje mnie poezja, że widziałem ją przed czterema laty, właśnie w tamtej kawiarni, że pomogłem jej wy­grać partię warcabów.

Chyba list mój był rzeczywiście oryginalny, gdyż w niespełna trzy dni otrzymałem odpowiedź. Przyznam się szczerze, że zaskoczyła mnie, była niezwykle cieka­wa i widać było wyraźnie, że ponad wszystko prze­kłada poezję.

Maria była na pierwszym roku medycyny. Czułem wobec niej kompleks niższości, ponieważ prawie nie posiadałem wykształcenia. Dziesięć klas szkoły ogólno­kształcącej, ukończonej gdzieś tam przed ośmiu laty, było prawie niczym, toteż nie zdradzałem się z tym przed Marią.

W korespondencji wymienialiśmy swoje spostrzeże­nia, swoje pragnienia, poglądy; wreszcie przysłała mi kiedyś swój wiersz, a potem fotografię. Nie śmiałem Jej wyznać swego uczucia, ona zrobiła to pierwsza w jednym z listów. Gdy otrzymałem następny urlop, pojechałem do domu.

Panują w moich stronach obyczaje, że w pierwszy dzień Wielkiej Nocy nie wypada składać wizyt nawet znajomym. Ja jednak postanowiłem już w pierwszy dzień świąt odwiedzić Marię. Mój „nietakt" polegał również i na tym, że Maria nie była katoliczką, lecz wyznania prawosławnego, a rzadko, kiedy ludność mniejszości białoruskiej obchodziła święta razem z Po­lakami.

W milczeniu patrzyliśmy sobie w oczy. Nie przy­puszczałem, że Maria jest taka drobna. Gdy dotkną­łem ją ręką, drżała. Pocałowaliśmy się.

Maria wywarła na mnie głębokie wrażenie. Nie ma co, zakochałem się jak sztubak.

Listy jej zaczęły trafiać i na poligon. Były czymś, co naprawdę podtrzymywało mnie na duchu w ciężkiej służbie wojskowej. W lipcu miała egzaminy. W sierpniu otrzymałem miesiąc urlopu, tak że przez dziesięć dni mogliśmy być razem.

W pierwszy dzień przyjazdu Maria mi się oddała. Leżeliśmy przez dłuższy czas na sianie w stodole, w domu nie było nikogo. W sobotę przyjechałem po­nownie, ale w pół godziny później przyjechał i Piotr. Pozostawiłem ich oboje nad brzegiem Bugu, aby mogli wyjaśnić sobie do końca jakieś dawne sprawy, a sam wskoczyłem do rzeki i przez dobre pół godziny pływa­łem. Piotr próbował przekonać Marię, że ją kocha. Z daleka widziałem, że miał łzy w oczach.

Poszliśmy z Piotrem do gospody i kupiliśmy po bu­telce jakiegoś lepszego wina, które wypiliśmy w ro­dzinnym gronie Marii. Matka Marii próbowała pocie­szyć Piotra. Zapamiętałem tylko, jak mówiła: „Panie Piotrusiu, niech pan zostanie u nas na zabawie, na pewno znajdzie pan sobie dziewczynkę, nie ma co roz­paczać". Widziałem, że Piotr jest załamany.

Tego wieczoru odbyła się zabawa nad Bugiem. Piotr wyjechał, zostałem sam. Był początek września, ale mogliśmy się jeszcze kąpać. Czułem, że nigdy w życiu nie było mi tak dobrze jak teraz, gdy byłem z nią. Po­magałem jej matce nosić wodę z odległej studni, wsłu­chiwałem się w białoruską mowę podczas rozmów jej rodziców, a któregoś dnia zacząłem zwozić z pola zbo­że, czego jeszcze nigdy w życiu nie robiłem.

Wreszcie zaprosiłem Marię do siebie. Rodzice nie pozwolili jej jednak na to, aby odwiedziła dom chłop­ca, o którym nic nie wiedzą. Któregoś dnia spytali na­wet Marię, ile mam klas, na co odpowiedziała, że ma­turę, bo ja tak jej powiedziałem.

Po załatwieniu szeregu formalności zostałem przy­jęty do marynarki handlowej w Szczecinie. Miałem pracować na stanowisku radiooficera, gdyż moją woj­skową specjalnością była radiolokacja. Rejs do Anglii miałem odbyć w grudniu. Napisałem o tym w liście do Marii. Donosiłem jej o tym swoim „wielkim" rej­sie, ponieważ marzyłem o nim przez wszystkie po­przednie lata. Odpisała, że jeśli zostanę marynarzem, nie chce mnie znać. Stanąłem przed wyborem: albo morze, albo Maria. Uczucie jednak przeważyło, zre­zygnowałem z marynarki.

Po zakończeniu służby wojskowej urządziliśmy so­bie w Szczecinie małą prywatkę z udziałem dziewcząt o nie najlepszej reputacji. Finał był po prostu nie­smaczny, poczułem antypatię do tego środowiska, bo cały czas myślałem o Marii...

Nie pojechałem prosto do domu. Jak mogłem naj­szybciej pojechałem do białostockiego akademika. Całe popołudnie włóczyliśmy się z Marią po plantach, po cmentarzu wojskowym, po okalających miasto zagaj­nikach. Czułem się bardzo, bardzo szczęśliwy...

Musiałem wreszcie przyznać się, że nie mam matury. Nawet nie dała poznać po sobie, że ją to obeszło... Po­wiedziałem jeszcze, że mam zamiar uczyć się kores­pondencyjnie.

Naukę w korespondencyjnym liceum ogólnokształcą­cym rozpocząłem z opóźnieniem dwóch i pół miesiąca. W przeciągu kilku tygodni umiałem już tyle, że mo­głem konkurować z najlepszymi uczniami, mimo że zbliżało się półrocze.

W tym czasie zacząłem pracować w tartaku. Dowo­ziłem kloce do hali trakowej. Nieraz trzeba było nie­samowicie się naharować, ale sprawiało mi to przy­jemność, ponieważ pracując fizycznie odciążałem umysł, co znacznie ułatwiało mi naukę.

Listy od Marii przychodziły regularnie. Wprawdzie nie jestem może zbyt dobrym psychologiem, jednak po przeczytaniu któregoś listu intuicyjnie wyczułem, że coś tam u Marii nie jest w porządku. Już przedtem pi­sała mi, że należy do jakiegoś klubu literackiego, w którym panuje bardzo przyjemna atmosfera. W któ­rąś z grudniowych sobót postanowiłem sprawdzić tę , atmosferę".

Wsiadłem do pociągu i po trzech godzinach jazdy znalazłem się w mieście Marii. Maria wprowadziła mnie do klubu pisarzy. Właśnie wśród aktualnych i potencjalnych literatów wywiązała się dyskusja. Zdo­łałem zauważyć, że jeden ze starszych gości często rzu­ca spojrzenia w kierunku Marii, na co ona odpowiada­ła, ale starała się ukryć te spojrzenia przede mną.

„Kto to jest?" — zapytałem.

„Mój kolega. Wydał już trzy tomiki wierszy".

„Twój kolega? — zdziwiłem się. — Przecież on ma pewno ze czterdzieści lat".

„U nas nie ma różnicy wieku, wszyscy mówią sobie per ty".

Postanowiłem mieć ich oboje na oku. Po skoń­czonej dyskusji towarzystwo wybierało się do lokalu.

„Maria, gdzie idziemy?" — zapytałem. Po dłuższym namyśle zadecydowała, że do klubu dziennikarzy. Czu­łem się jak intruz w tym towarzystwie. W dodatku wy­czuwałem, że Marii jest nie na rękę moja obecność. Nie spodziewała się mojego przyjazdu... Powiedziałem, że nauka idzie mi dobrze, Maria przytaknęła głową. Usie­dliśmy przy stoliku i zaczęliśmy oglądać francuski ma­gazyn mody. Po kilku minutach od grupy osób siedzą­cych przy sąsiednim stoliku oderwał się jakiś mężczyzna i nic pytając mnie o zdanie, przysiadł się do nas. Zupełnie swobodnie, nie zwracając na mnie uwa­gi, zaczął Marią uwodzić. Z przerażeniem zauważyłem, że oni się znają. Czułem, że dla obu stron teraz się nie liczę. Patrzyłem, jak ów mężczyzna chwycił ręką Marię za kolano. Nie zaprotestowała. Popatrzyłem jej w oczy — patrzyła na mnie obojętnie. Zapytałem ją, czy zechce odprowadzić mnie na dworzec. Nie chciała. Czułem, jak narasta we mnie jakiś bunt, a może roz­pacz...

Maria milczała. Wiedziałem już, że mnie oszukuje.

„Wobec tego skończmy z sobą" — powiedziałem twardo.

„Jak chcesz" — odrzekła jakoś ironicznie.

Przytrzymałem przez chwilę jej dłoń w swojej ręce. Była bezwładna, obojętna... Ruszyłem szybko przed siebie. Myślałem, że się uduszę z żalu zmieszanego z wściekłością. Uciekł mi pociąg, musiałem nocować na dworcu.

Przez cały następny tydzień chodziłem jak pijany, nie mogłem znaleźć sobie miejsca. Ciekawe, że wtedy myślałem całkiem poważnie o samobójstwie. Koledzy z pracy zachodzili w głowę, co mi się stało.

W ostatni dzień grudnia otrzymałem kartkę świą­teczną następującej treści: „Kochanemu Alkowi w No­wym Roku dużo szczęścia życzy — Maria". Podarłem ją. Pomyślałem wtedy: „Bilans stu sześćdziesięciu trzech listów poszedł na marne".

Na bal sylwestrowy umówiłem się z młodą nauczy­cielką. Miała przyjechać pociągiem o osiemnastej. Cze­kałem z kolegą na pociąg, kiedy naraz usłyszałem, że ktoś mnie woła. Poznałem młodszego brata. Powie­dział, że przyjechała Maria. Poczułem się tak, jakbym dostał czymś ciężkim w głowę. Coś mną wstrząsnę­ło... Wytłumaczyłem koledze, jak ma wyglądać ta nauczycielka, i szybko ruszyłem do domu. Maria sie­działa w pokoju, rozmawiała z moją matką.

Bawiliśmy się tego wieczoru w mojej osadzie ro­dzinnej. Zdawało się, że miłość trwa nadal, ale widzia­łem, że zarysowuje się między nami szczelina. Moi rodzice pytali, kiedy weźmiemy ślub, byli ciekawi, czy weźmiemy go w kościele, czy w cerkwi. Maria powie­działa, że jej jest obojętne gdzie. Odjeżdżając z po­wrotem na studia przyrzekła, że wypisze się z tego klubu literackiego. Za to ja raptem poczułem nagły przypływ chęci tworzenia. Wkrótce wszedłem w grono ludzi zajmujących się twórczością literacką.

Pewnego razu spostrzegłem na schodach tego same­go mężczyznę, przez którego zerwałem z Marią. Zapy­tał mnie, gdzie ona mieszka. Zamiast odpowiedzi wzru­szyłem ramionami. Wówczas on zaczął opowiadać sto­jącym obok kolegom, co to za dziewczyna z Marii, i że robił z nią, co chciał. Zrozumiałem wówczas, że moja największa miłość rozsypuje się w gruzy.

Na wiosnę Maria przerwała studia. Zaczęła odwie­dzać mnie coraz częściej. Nie wiedziałem, co robić, 2a mocno już się zaangażowałem. Nie przeczuwałem, że będzie robić wszystko, abym tylko jej wybaczył. Ale te częste jej odwiedziny pogłębiały tylko rozdźwięk między nami. Czułem przesyt, nic jej jednak o tym nie mówiłem. Widocznie się domyśliła, że zaczynam się powoli wycofywać, gdyż coraz intensywniej starała się. dogodzić mi we wszystkim. Zacząłem pić alkohol, Maria nic mi nie mówiła...

Dłużej nie mogłem tego znieść. Napisała list, na który nic odpowiedziałem. Nie odpowiedziałem na dru­gi, trzeci i czwarty. Na piąty odpisałem, że wszystko między nami skończony. Miałem teraz prawo przy­puszczać, że jest łatwa do zdobycia dla każdego męż­czyzny.

Sąsiedzi, cała społeczność mojej osady — wszyscy byli pewni, że tego lata się ożenię... Może bym się je­szcze zastanowił, gdyby nie przypadek. Otóż wybra­łem się pewnego dnia do młodszego brata, który prze­bywał na obozie harcerskim w miejscowości, gdzie Maria kończyła liceum. Dowiedziałem się od jej kole­żanek, że jej pierwsza miłość to profesor francuskiego. W jedenastej klasie odwiedzała go w jego prywatnym mieszkaniu. Nie mogłem w to uwierzyć, lecz przedsta­wiono mi dostateczne dowody.

Któregoś wieczoru w Malczycach rozegrał się finał naszej miłości. Było ciepło, siedzieliśmy w parku na ławce.

„Maria, muszę z tobą zerwać" — powiedziałem zu­pełnie obojętnie. Nic nie odpowiedziała. Była przygo­towana na to od dawna. „Ale teraz to już tak na­prawdę" — dodałem. Zaczęła płakać. Przez moment coś ścisnęło mnie w gardle, ale opanowałem się. Póź­niej rozmawialiśmy trochę o tym profesorze, to zna­czy ja mówiłem, ona słuchała. Nic nie odpowiedziała na stawiane jej przeze mnie zarzuty. Jej milczenie by­ło jawnym potwierdzeniem, że jednak to była prawda. Potem powiedziała: „I co ja teraz mam zrobić ze so­bą?" Z kolei ja milczałem. Zrobiło mi się nagle jakoś przykro, ale nie mogłem w żadnym wypadku poddać się sentymentowi.

Nie ożeniłem się jeszcze, mimo że mam w tej chwili dwadzieścia pięć lat, więc minęło od rozstania z Marią dwa lata. Do tej pory jednak nie spotkałem takiej dziewczyny jak Maria.